Sık Karşılaşılan Sorunlar; Tablayaya Yapışmama, Katman Kayması, Aşırı Isınma, İplikçik Oluşumu

Sık Karşılaşılan Sorunlar #1

Tridi atölye üretim ekibi 3D baskı sık karşılaştığı baskı hatalarını ve çözümlerini paylaşıyor. Bu başlık altında FDM teknolojisinde sık karşılaştığımız sorunları, çözümlerini inceleyeceğiz.

 

İlk yazımızda;

  • Tablaya yapışmama,
  • Katman kayması,
  • Aşırı ısıtma,
  • Kılçıklaşma veya sızma

sorunlarını inceliyoruz.

 

Tablaya yapışmama

Baskı alırken, yazıcıyı başlattığımızda ilk katmanın yazıcı tablasına yapışması çok önemlidir. Bu sayede ilk katmanın üstüne diğer katmanlar birikerek parça ortaya çıkmaktadır. Ancak ilk katman, tablaya yapışmazsa, sonrası için bir çok sıkıntıyla karşılaşmamız kuvvetle muhtemel. İlk katmanın yapışmamasına sebep olabilecek birkaç potansiyel nedenimiz ve bunların çözümleri şöyle;

 

Tabla kirliyse;

Tablanın yüzeyinde önceki baskılardan kalan yapışmış materyal olabilir. Bu durumda yüzeyi alkol ile temizleyebilirsiniz. (Isıtmalı, elektrik devresine bağlı tablalarda yüzeyi bu şekilde temizlemeyiniz.)

Tabla olması gereken konumunda değil;

Çoğu 3D yazıcının tablasının konumu, vida vs. gibi elemanlarla ayarlanabilmekte. Eğer sizin de yazıcınız böyleyse, ve tablaya yapışmama sorunu alıyorsanız; ilk kontrol etmeniz gereken bu tablanın kalibrasyonudur. Eğer tablanın bir tarafı nozüle yakınken, diğer tarafının nozülle arasındaki mesafe fazlaysa tablanızın kalibrasyon hatalı demektir. Burda yapılması gereken tablanın üzerine bir kağıt yerleştirerek, nozülü üstünde gezdirip, nozülle kağıt arasında eşit mesafe olacak şekilde tablayı ayarlamak.

Nozül tabladan uzakta başlıyor;

Tablayı ayarladığınız hâlde, nozül tabladan uzakta plastik basıyorsa; yazıcınızın ayarlarından nozülün yükseklik ayarlarını, nozülün çapından daha büyük olmayacak şekilde yapmanız gerekmekte.

İlk katman çok hızlı basılıyor

Eğer ilk katman varsayılandan hızlı bir şekilde basılıyorsa, sonraki katman basılana kadar ilk katman yapışmayabilir. Bu durumda ilk katmanın hızını eğer yazıcının bu ayarında bir değişiklik yaptıysanız bunu geri almanız gerekmekte.

Sıcaklık ve soğutma ayarları

İlk katmanın yapışmamasında nozül sıcaklığının düşük olması rol oynamış olabilir. Bu durumda materyalinizin standart sıcaklıklarında kalacak şekilde, nozül sıcaklığını 3-5 derece santigrat arttırabilirsiniz.

Sorunun devam etmesi durumunda, yazıcı tablasının sıcaklığını da aynı şekilde 3-5 derece arttırmak sorunu çözebilir. Bunlarla beraber çoğu zaman ilk katmanı basarken, soğutucu fanı kapalı tutmak ilk katmanın yapışması açısından sağlıklı olacaktır.

Tabla yüzeyi (Bant, Uhu vs.)

Farklı plastikler, farklı yüzeylere yapışmaya yatkın olabilir. Bu sebeple çoğu yazını tablalarını, baskıladıkları materyallere göre belirlemiştir. Eğer yazınıcızın materyaline özel bir baskı tablası yoksa, çeşitli yapıştırıcıları kullanabilirsiniz. Örneğin PLA; mavi ressam bandına çok iyi yapışırken, ABS; Kapton bandına çok iyi yapışmaktadır. (Bağlantılara tıklayarak edinebilirsiniz.)

Bunlar da yetmezse çözüm; Raft

Baskıda raft atmak, tablayla daha geniş bir yüzeyde yapışabilecek bir katman oluşturacağından, yazıcı arayüzünde raft seçeneğini aktifleştirmek işe yarayacaktır.


 

Katman Kayması

Çoğu 3D yazıcı, açık döngülü kontrol sistemiyle çalışmakta, yani bu ekstruder'ın gerçek konumunu hakkında 3D yazıcının bir geri dönüş alamadığı anlamına geliyor. Step motorlarının çalışma prensibi sayesinde ve motorlara çok büyük bir yük binmediği taktirde, bir sıkıntı çıkmamaktadır. Fakat bu noktada bir geri dönüş olmadığı için, yazıcı hatalı konuma rağmen devam edebiliyor. Bu hatalı süreç devam edince, katman kayması diye adlandırılan sıkıntıyla karşı karşıya kalıyoruz.

Extruder çok hızlı hareket ediyor

Extruder'ın hareket hızını max. çalışma hızından daha fazla bir hıza ayarlamak, katman kaymasına sebep olabilir. Bu durumda hızı varsayılan hıza getirmek, sorunu çözmeyi sağlayabilir.

Mekanik veya elektriksel sebepler

3D yazıcının, mekanik aksamlarında çeşitli sıkıntılar oluşmuş olabilir. Bunları kontrol etmek gereklidir. Kayışlar zamanla kullanıma bağlı esneye bilirler, bu da kayış gerginliğini etkileyip, kayışın sürücü kasnaktan çıkmasına neden olabilir. Aynı zamanda kayış, gergin olarak kurulmuşsa, motorun dönüşü etkilenebilir. Kasnak ve step motorun beraber dönmesini sağlayan ayar vidası gevşemişse bu da sorun oluşturacaktır.

Yine bu sıkıntıya, elektriksel unsurlarda sebep olabilir, motorlara gereken akımın ulaşmaması, motorlarda yeterli gücün oluşmasını engelleyecektir. Ayrıca motor sürücüsünün elektroniği fazla ısınırsa, soğuyana kadar motor dönmeyebilir.

Aşırı Isıtmaya bağlı şekil bozuklukları

Plastik exturderdan yaklaşık 190-240 derece arasında çıkmaktadır. Plastik bu sıcaklıklara yakınken, halen sıcak ve kolay şekil alabilir hâldedir. Soğumasıyla beraber, hızlıca katı forma geçer ve şeklini korur. Bu noktada sıcaklık ve soğutma arasındaki, doğru oranı yakalamak gerekmektedir. Bu dengeyle plastik nozülden rahatça çıkacak ve 3D modeliniz doğru ölçülerle basılacaktır. Bu denge korunmadığında çeşitli baskı sorunları yaşanabilir; şekildeki görselde olduğu gibi. Burada da piramitin tepesinde, plastiğin gereken hızda soğuyamadığını ve bu yüzden alması gereken şeklini alamadığını görmekteyiz. Bunun da birkaç sebebi olabilir;

Yetersiz Soğutma

Aşırı ısınma sorunun en genel nedeni, plastiğin yeterli hızda soğutulamaması. Böyle olunca, sıcak plastik alması gereken şekili alamadan, belli belirsiz akacaktır. Eğer 3D yazıcınızın soğutucu fanı ayarlanabiliyorsa, soğutucu fana gelen gücü arttırarak fanın daha hızlı çalışmasını sağlayabilirsiniz. Böylece yetersiz soğumayı önleyebilirsiniz.

Yüksek Sıcaklıkta Baskı

Eğer soğutucu fanın hızını arttırmanıza rağmen sorun devam ediyorsa, kullandığınız plastiğin ergime sıcaklıklarında kalacak şekilde yaklaşık 5 derece extrusion sıcaklığınızı düşürebilirsiniz. Özellikle yaz aylarında çevre sıcaklıkları 25-30 derece arasındayken, bunu yapmak yaralı olabilir.

Hızlı Baskı

Eğer baskı hızınız fazlaysa, her katman hızlı basılıyor ve basılan katman için yeterli soğutma süresi tanınmıyor demektir. Bu oldukça küçük parçalarda, her katmanın birkaç saniyede basılmasından dolayı rastlanabilir. Soğutucu fanını ayarlamanıza rağmen, küçük parçalarda baskı hızını da değiştirmeniz gerekebilir. Bunu da 3D yazıcınızın pc arayüzünde eğer böyle bir ayar varsa küçük baskılar için daha düşük baskı hızını seçebilirsiniz.

Bunlar da yetersizse, çözüm; birden fazla parça basmak

Bu çözümler için, yazıcı arayüzünde, soğutucu fanında vs. bir değişiklik yapmak istemiyorsanız. Birden fazla parçayı aynı baskıda almak iyi bir çözüm olacaktır. Her parçanın katmanı basıldıktan sonra, bir sonraki parçanın katmanına hareket edecek extruder sayesinde önceki parça için bir soğuma zamanı kalacaktır.

 

Boşluklarda iplikçik vs. oluşumu

İplikçik ya da (Kılçık vs.) tam olarak bir ismi olmasa da, görselden nasıl bir sorun çıktığı anlaşılıyor:) Bu durum aldığımız baskılarda boşluk, aynı hizadaki çıkıntılar arasında görülebiliyor. Extruder parçanın boş kısımlarında başka bir konuma hareket ederken, nozülden bir miktar plastik çıkışı olabiliyor. Bu da iki konum arasında iplikçik oluşmasına neden oluyor.

Geri çekme uzaklığı

3D baskıda, yukarıda da bahsettiğimiz gibi iki konum arasında, extruder baskı yapmadan hareket edecekse, geri çekme (retraction) yaparak nozüldeki filamenti bir miktar yukarı çeker. Böylece bu iplikçiklerin oluşması engellenir. Bu ayarı da 3D yazıcınızın pc arayüzünden geri çekme uzaklığı (retraction distance) seçeneğinden yapabilirsiniz, 2mm yeterli bir uzaklık olacaktır.

Geri çekme hızı

Yukarıda bahsettiğimiz geri çekmeyle ilgili kontrol edilmesi gereken bir sonraki ayar ise, geri çekme hızıdır (retraction speed). Bu da filamentin ne kadar bir hızla geri çekileceğini belirler. Eğer bu hız düşük olursa iki konum arasında nozülden plastik akışı devam edebileceğinden, iplikçik oluşumu devam edecektir. Ancak eğer bu hız gereğinden fazla yüksek olursa, bu seferde filamentin nozülden çıkma ihtimali olabilir. Genellikle 20-100 mm/s'lik bir aralık geri çekme için ideal olacaktır.

Sıcaklığın çok yüksek olması

Geri çekme ayarlarını kontrol ettikten sonra, iplikçik oluşumuna neden olabilecek bir diğer unusur; extruder sıcaklığı olabilir. Bu sıcaklık eğer çok yüksek ise, nozül içindeki plastiğin viskozitesi çok artacak ve bir akma oluşacaktır. Diğer parametrelerde de olduğu gibi tam tersi de, yani sıcaklığın çok düşük olması nozülden plastik çıkışını engelleyecektir. Eğer geri çekme ayarlarını doğru yaptığınızı hissediyorsanız ve bu iplikçik sorunu devam ediyorsa extruder sıcaklığınızı 5 ile 10 derece arasında azaltabilirsiniz.